صنعت بیمه یکی از بخش‌هایی است که فناوری تغییرات جدی روی فرایندهایش ایجاد کرده است. این صنعت، مانند صنعت بانکداری، ضرورت نوآوری و دیجیتالی‌شدن را درک کرده و گام‌هایی جدی برای بهبود فرایندهای قدیمی خود برداشته است. اینشورتک طراحی و اجرای این فناوری‌ها را ممکن می‌سازد. این مفهوم طی سال‌های اخیر در ایران هم جای خودش را باز کرده است. در این مقالهٔ بلاگ مکس به اینشورتک ایران و وضعیت استارتاپ‌های بیمه نگاهی می‌اندازیم.
اینشورتک چیست؟
اینشورتک (InsurTech) به نوآوری‌های تکنولوژیکی گفته می‌شود که برای بهبود کارایی صنعت بیمه طراحی و اجرا می‌شوند. این صنعت جدید نتیجهٔ هم‌گراییِ دیجیتالی‌شدن و استراتژی‌های نوآورانه مالی در بخش بیمه است.
به‌طور کلی، به‌کارگیری تکنیک‌های نوآورانه‌ای مانند هوش مصنوعی، یادگیری ماشین یا داده‌های بزرگ در صنعت بیمه، همراه با تولد استارتاپ‌های متمرکز بر ارائهٔ این راه‌حل‌ها برای ساخت محصولات بیمه‌ای دیجیتال و آنلاین، پایه‌های اینشورتک را تقویت و تثبیت کرده است.
امروزه فناوری بیمه دیگر گرایشی حاشیه‌ای نیست، بلکه بخشی جدایی‌ناپذیر از استراتژیِ اکثر شرکت‌های بزرگ بیمهٔ دنیاست.
تاریخچهٔ اینشورتک به حدود سال ۲۰۱۰ برمی‌گردد. این مفهوم به‌عنوان شاخه‌ای از تلاش‌های مشابه در بانکداری، معروف به فین‌تک، ظهور کرد. مسیری را که فین‌تک آغاز کرده بود، به‌صورت تخصصی برای مدرن‌سازی و دیجیتالی‌سازی صنعت بیمه ادامه داد.
شرکت آلمانی Friendsurance جزو اولین شرکت‌هایی بود که فناوری را وارد فضای بیمه کرد و اولین جامعهٔ بیمهٔ همتا‌به‌همتا (P2P) را برای حمایت گروه‌های کوچک از یکدیگر در مواقع خسارت راه‌اندازی کرد.
بعد از آن شرکت‌هایی مثل Trov (بیمه‌گر اموال بر حسب تقاضا) و CoverHound (تجمیع‌کنندهٔ بیمه برای مقایسهٔ قیمت) به جمع پیشگامان اینشورتک پیوستند. آن‌ها مسیر را برای نسل بعدی و شرکت‌هایی مثل Lemonade و Root هموار کردند.
بعضی کاربردهای کلیدی فناوری بیمه عبارت‌اند از:
- تأیید هویت مشتری
- مدیریت ادعاهای خسارت
- تدوین قرارداد هوشمند بدون نیاز به حضور ارزیاب
- تشخیص تقلب و پیشگیری از خطر
- ساده و سریع‌تر کردن فرایند پرداخت حق بیمه و دریافت خسارت
آمار و ارقامی از اینشورتک ایران و جهان
سرمایه‌گذاری در حوزهٔ اینشورتک طی چند سالِ گذشته فراز و فرودهای زیادی را تجربه کرده است. بعد از یک دورهٔ تعدیل و افت سرمایه‌گذاری در سال‌های ۲۰۲۲ تا ۲۰۲۴، گزارش‌های جدید نشان می‌دهند این روند دوباره رو به رشد گذاشته است.
بر اساس گزارش سه‌ماههٔ چهارم Gallagher Re، سرمایه‌گذاری جهانی در اینشورتک طی سال ۲۰۲۵ نسبت به سال قبل از آن نزدیک به ۲۰درصد رشد کرد، و به رقمی بیش از ۵میلیارد دلار رسید.
بخشی قابل توجه از این رشد، مربوط به ورود جدی‌تر بیمه‌گران و بیمه‌های اتکایی (به‌جای صرفاً صندوق‌های سرمایه‌گذاری خصوصی) و بازگشت دوره‌های سرمایه‌گذاری کلان بیش از ۱۰۰میلیون دلاری بوده که عمدتاً حول محور راه‌حل‌های مبتنی بر هوش مصنوعی شکل گرفته‌اند.
در مورد اندازهٔ کلی بازار جهانی اینشورتک، برآوردهای مؤسسه‌های مختلف پژوهشی به‌دلیل تفاوت در تعریف دامنهٔ بازار، عددهایی متفاوت ارائه می‌دهند. بعضی‌ها ارزش بازار در سال ۲۰۲۵ را حدود ۱۹ تا ۲۰میلیارد دلار، و بعضی دیگر تا ۳۶میلیارد دلار برآورد کرده‌اند.
اما نکتهٔ مشترک همهٔ این گزارش‌ها، از جمله اینشورتک ایران، نرخ رشد بسیار بالای این بازار است. پیش‌بینی می‌شود بازار جهانی اینشورتک با نرخ رشد سالیانه بین ۲۴ تا بیش از ۵۰درصد، تا اواسط دههٔ ۲۰۳۰ به رقمی بین ۱۰۰ تا نزدیک به ۷۴۰میلیارد دلار برسد.
آمریکای شمالی با سهمی نزدیک به ۴۰ تا ۵۰درصد پیشتاز این بازار است. منطقهٔ آسیا-اقیانوسیه هم به‌خاطر جمعیت موبایل-محور و جهش از زیرساخت‌های قدیمی، سریع‌ترین رشد را تجربه می‌کند.
اینشورتک چگونه کار می‌کند؟
اینشورتک فناوری و نرم‌افزار بیمه‌ای برای بهبود عملکرد شرکت‌های بیمه و کل صنعت بیمه است. به‌طور کلی دو نوع استراتژی اصلی برای پیاده‌سازی آن وجود دارد:
- پیاده‌سازی مبتنی بر فناوری
- پیاده‌سازی مبتنی بر راه‌حل
راه‌حل‌های اینشورتک شامل ادغام هوش مصنوعی، اینترنت اشیا، بلاک‌چین، کلان‌داده و سایر ابزارهای نرم‌افزاری در گردش کار صنعت بیمه است. این ابزارها به شرکت‌های بیمه کمک می‌کنند تا فرایندهای صدور، بررسی و پرداخت خسارت را سریع‌تر و کارآمدتر انجام بدهند.
بعضی از کاربردی‌ترین فناوری‌هایی که این روزها در حوزهٔ فناوری بیمه، و تا حدودی در اینشورتک ایران، استفاده می‌شوند عبارت‌اند از:
- هوش مصنوعی و یادگیری ماشینی (ML): شرکت‌های بیمه داده‌های فراوانی جمع‌آوری می‌کنند که می‌تواند اطلاعات ارزشمندی دربارهٔ مشتریان و نیازهایشان استخراج کند. این داده‌ها برای پیش‌بینی زیان‌های آینده، مدل‌سازی تقاضا و تخمین حق بیمه استفاده می‌شوند.
- اینترنت اشیا (IoT): برای مثال، یک شرکت تاکسیرانی می‌تواند همهٔ وسایل نقلیهٔ خود را به ردیاب GPS مجهز کند. این ردیاب‌ها سرعت، الگوی ترمز و مکان خودرو را برای پیش‌بینی ایمنی و تحلیل خطر تصادف ثبت می‌کنند.
- برنامه‌های موبایل و بیمهٔ جاسازی‌شده (Embedded Insurance): اپلیکیشن‌های بیمه فرایند انتخاب و خرید بیمه‌نامه را برای مشتری و بیمه‌گر ساده‌تر می‌کنند. روند تازه‌تر، جاسازی مستقیم پیشنهاد بیمه در لحظهٔ خرید محصول یا خدمتی دیگر (مثلاً هنگام خرید بلیت یا کالای دیجیتال) است که تجربهٔ خرید بیمه را کاملاً نامرئی می‌کند.
- پهپادها (Drones): فناوری پهپاد در بازرسی‌های هوایی برای بررسی خسارت در مناطق پُرخطر، مثل مناطق مستعد زلزله، فرسایش یا آسیب‌دیده از طوفان استفاده می‌شود. این فناوری حتی ساختمان‌ها یا محل تصادف را مستندسازی هم می‌کند.
- بلاک‌چین: این فناوری استانداردهای امنیت داده را بهبود می‌بخشد، حس اعتماد میان بیمه‌گر و بیمه‌شده را افزایش می‌دهد، هزینه‌های تراکنش را کاهش می‌دهد و ادعاهای خسارت را سریع‌تر پردازش می‌کند.
مزایای استفاده از اینشورتک چیست؟
اینشورتک هم برای مصرف‌کنندگان و هم برای بیمه‌گران مزایای زیادی دارد. راحتیِ استفاده از وب‌سایت‌ها و اپلیکیشن‌های مقایسهٔ بی‌طرفانهٔ بیمه، به کاربران اجازه می‌دهد به محصولات و خدمات بیمه دسترسیِ سریع داشته باشند.
مشتریان بیمه نه‌تنها گزینه‌هایی بیشتر در اختیار دارند، بلکه می‌توانند پوشش بیمه‌ای را متناسب با نیازهای منحصربه‌فرد خودشان تنظیم کنند.
ارائه‌دهندگان بیمه هم با استفاده از اینشورتک منافعی مانند صرفه‌جویی در زمان و هزینه با جلوگیری از تقلب (به‌ویژه در تأیید هویت مشتری)، ساده‌سازی و سرعت‌بخشی به فرایند ثبت‌نام و صدور بیمه‌نامه، امکان عرضهٔ محصولات جدید و نوآورانه با قراردادهای هوشمند، و کاهش خطا در ارزیابی خسارت را به دست می‌آورند.
وضعیت فعلی و چالش‌های اینشورتک ایران
بازار بیمهٔ ایران هم مانند بسیاری از کشورهای دیگر، شاهد ظهور نسلی از استارتاپ‌های بیمه بوده است که تلاش می‌کنند فرایندهای کاغذی، کُند و غیرشفاف صدور بیمه‌نامه و پرداخت خسارت را دیجیتالی کنند.
سابقهٔ فعالیت جدی اینشورتک ایران به حدود یک دهه پیش برمی‌گردد. امروزه نام‌هایی مانند ازکی از شناخته‌شده‌ترین فعالان این حوزه هستند. این پلتفرم‌ها امکان استعلام و مقایسهٔ قیمت بیمه‌نامه از شرکت‌های مختلف، خرید آنلاین و اقساطی بیمه، و گاهی حتی بازدید و ارزیابی سیار خسارت را فراهم کرده‌اند.
توسعهٔ ابزارهایی مانند ارزیابی خسارت آنلاین با کمک پردازش تصویر هوش مصنوعی، این روزها به یکی از مهم‌ترین معیارهای مشتریان برای انتخاب بیمه‌گر تبدیل شده است.
با همهٔ این‌ها، مسیر رشد اینشورتک ایران با چالش‌های رگولاتوریِ فراوانی همراه بوده است. یکی از مهم‌ترین نمونه‌های این تنش، ماجرای «سوئیچ بیمه» (سامانهٔ آمیتیس) است.
بیمهٔ مرکزی ایران، به‌عنوان نهاد ناظر صنعت بیمه، اتصال اجباری به این سامانه را برای شرکت‌های بیمه و کسب‌وکارهای آنلاین الزامی کرده است.
بسیاری از استارتاپ‌های فعال در این حوزه و انجمن فین‌تک ایران نسبت به این تصمیم واکنش نشان دادند و آن را اقدامی انحصارگرایانه دانستند که بدون رایزنی کافی با فعالان بازار طراحی شده است، و نوآوری در بیمه‌های آنلاین را محدود می‌کند.
کشمکش میان رگولاتور و استارتاپ‌های بیمه ادامه دارد. گزارش‌های منتشرشده در سال‌های اخیر نشان می‌دهند که بسیاری از فعالان صنعت، رویکرد بیمهٔ مرکزی را بیشتر محدودکننده می‌دانند تا تسهیل‌گر نوآوری.
آن‌ها معتقدند رگولاتوری در ایران معمولاً مسیری متفاوت از رویکردهای جهانی طی می‌کند؛ رویکردهایی که معمولاً بر ایجاد فضای آزمایش کنترل‌شده (regulatory sandbox) برای فناوری بیمه تمرکز دارند.
با وجود این موانع، استارتاپ‌های اینشورتک ایران طی یک دهه فعالیت، توانسته‌اند بخشی از جامعه را که پیش‌تر توجهی به بیمه نداشت به مشتریان جدید این صنعت تبدیل کنند و شفافیت، سرعت و تنوع روش‌های پرداخت را وارد فرایندهای سنتی نمایند.
جمع‌بندی
واقعیت این است که طی یک دههٔ گذشته، چشم‌انداز صنعت بیمه در سطح جهانی کاملاً تغییر کرده است. رشد دوبارهٔ سرمایه‌گذاری در سال ۲۰۲۵ و ورود جدی هوش مصنوعی مولد به عملیات بیمه‌گران، نشان می‌دهد این تحول شتاب بیشتری هم گرفته است.
تقاضا برای فناوری جدید بیمه‌ای هیچ حد و مرزی نمی‌شناسد و مشتریان امروز بیش از هر زمان دیگری خواهان سرعت، راحتی و شفافیت در صدور بیمه‌نامه و دریافت خسارت هستند.
در ایران هم، با وجود چالش‌های رگولاتوری و کُندیِ مسیر توسعه، استارتاپ بیمه‌ها همچنان در تلاش‌اند تا این تقاضا را پاسخ بدهند. به نظر می‌رسد طی سال‌های پیش رو باید منتظر خبرهایی بیشتر در حوزهٔ فناوری بیمهٔ جهانی و در اکوسیستم رو‌به‌رشد اینشورتک ایران باشیم.
