مسیر ایده تا کسب‌وکار در دنیای استارتاپ‌ها اغلب با چالش‌هایی همراه است. دور اول تأمین مالی از اولین موانعی است که هر استارتاپی با آن روبه‌رو می‌شود. به همین خاطر، در این مقالهٔ بلاگ مکس سراغ فرایند تأمین مالیِ بذری می‌رویم تا چگونگیِ جمع‌آوری سرمایه و تأمین مالی بذری استارتاپ را مرور کنیم.
تأمین مالی بذری چیست؟
سید فاندینگ (seed funding) یا تأمین مالی بذری فرایندی برای به‌دست‌آوردنِ سرمایهٔ اولیه به‌منظور تقویت و توسعهٔ استارتاپ است.
دور بذری، بعد از تأمین مالی با کمکِ دوستان و خانواده، استفاده از سرمایه‌گذاران فرشته، و شرکت در برنامه‌های شتاب‌دهنده، اولین دور نهادی برای جمع‌آوری سرمایه به شمار می‌رود.
هر دور بذری معمولاً با هدایتِ یک سرمایه‌گذار بذری انجام می‌شود که در این مرحله از سرمایه‌گذاری تخصص دارد. هدف بنیان‌گذار و سرمایه‌گذار بذری در واقع جمع‌آوری سرمایه و سرمایه‌گذاری به‌سرعت و بدون تحمل دشواریِ بررسی‌های دقیق است.
تأمین مالی بذری استارتاپ برای تأمین هزینه‌های توسعهٔ محصول، ارزیابی و اعتبارسنجی تناسب بازار، استخدام کلیدی یا ارائهٔ هرگونه اثبات مفهوم استفاده می‌شود.
بنیان‌گذار می‌تواند انتظار جمع‌آوری مقدار زیادی سرمایه را داشته باشد، اما اغلب چند دور بذری طول می‌کشد تا استارتاپ در بهترین موقعیت برای برآوردنِ انتظارات سرمایه‌گذاران در جهت رسیدن به دور بعدی، یعنی دور سری A، قرار بگیرد.
بنیان‌گذار قبل از هرگونه اقدامی برای تأمین مالی بذری باید با کمکِ مشاوران حرفه‌ای طرح کسب‌وکار ایجاد کند، و سرمایهٔ مورد نیاز برای تأمین مالی یک دورهٔ زمانیِ ۱۸ تا ۲۴ماهه را محاسبه نماید.
در این مسیر، داشتن استراتژی شفاف برای استفاده از سرمایهٔ جذب‌شده مهم است، زیرا سرمایه‌گذاران انتظار دارند سرمایه‌شان با هدفی مشخص هزینه شود که قابل اندازه‌گیری باشد.
از سوی دیگر، بنیان‌گذاران باید به ایجاد ساختارهای عملیاتی، فرایندهای داخلی و شاخص‌های کلیدیِ عملیات استارتاپ توجه ویژه داشته باشند تا بتوانند به‌تدریج اعتماد سرمایه‌گذاران را بیشتر جلب کنند.
ارائهٔ گزارش‌های منظم، داشتنِ شفافیت مالی و نشان‌دادن پیشرفت واقعی در توسعهٔ محصول یا جذب مشتری، از مهم‌ترین عواملی است که احتمال موفقیت در دورهای بعدی سرمایه‌گذاری را افزایش می‌دهد.
مدیریت انتظارات و حفظ تمرکز روی ارزش پیشنهادیِ اصلی استارتاپ به بنیان‌گذار کمک می‌کند تا مسیر تأمین مالی را با ثبات، اعتمادبه‌نفس هرچه بیشتر و چشم‌انداز روشن طی نماید.
انواع تأمین مالی بذری استارتاپ چه هستند؟
تأمین مالی بذری از منابع متنوعی انجام می‌شود، اما صندوق‌های بذری عموماً مانند صندوق سرمایه‌گذاری خطرپذیر معمولی ساختاردهی شده‌اند، یعنی با سرمایه‌ای که از شرکای محدودی همچون صندوق‌های بازنشستگی و موقوفات و غیره جمع‌آوری شده است.
بعضی انواع تأمین مالی بذری استارتاپ شامل دورهای بدون قیمت‌گذاری، قراردادهای SAFE و سرمایهٔ فرشته است. در ادامهٔ این مقالهٔ مکس این تأمین‌های مالی را با جزئیات بیشتری توضیح می‌دهیم:
- دورهای بدون قیمت‌گذاری: بنیان‌گذار بسته به وضعیت استارتاپ ممکن است ترجیح بدهد ارزش‌گذاری نکند یا اصلاً سهامی واگذار نکند. چه‌بسا به‌جای این راه‌ها، یک دور بدون قیمت‌گذاری جمع‌آوری کند، که معمولاً به‌صورت اوراق قابل تبدیل است.
- قراردادهای SAFE: شاید استارتاپ قبل یا بعد از دور بذری، بدهیِ قابل تبدیل جمع‌آوری کند. رایج‌ترین نوع این بدهی‌ها قرارداد SAFE است، که به دارندهٔ آن حق به‌دست‌آوردن سهام در دور بعدی را می‌دهد.
- سرمایهٔ فرشته: این پول اغلب برای توسعهٔ نمونهٔ اولیه، انجام تحقیقات بازار یا استخدام‌های اولیه برای تیم استارتاپ استفاده می‌شود. این فعالیت‌ها برای فعالیت‌های مرحلهٔ بذریِ بعدی ضروری هستند. سرمایه‌گذاری فرشته در سطح بین‌المللی معمولاً در محدودهٔ ۲۵هزار تا ۱۰۰هزار دلار به‌ازای هر سرمایه‌گذار است.
- سرمایهٔ بذری: این تأمین مالی بذری صرف فعالیت‌هایی برای جذب مشتری، افزایش درآمد، و به‌طور کلی شتاب‌دادن به توسعهٔ استارتاپ می شود. هر سرمایه‌گذاریِ دور بذری در سطح جهانی حدود ۲میلیون تا ۳میلیون دلار به‌ازای هر سرمایه‌گذار است.
نکتهٔ قابل توجه اینکه سرمایه‌گذاری فرشته نیز می‌تواند منبع تأمین مالی پیش از سری A باشد، اما تفاوت‌های مهمی با سرمایه‌گذاری بذری دارد. برای اینکه بیشتر دراین‌باره بدانید، حتماً «چه تفاوتی میان سرمایه‌گذاران فرشته و سرمایه‌گذاران خطرپذیر وجود دارد؟» را در بلاگ مکس مطالعه کنید.
چگونه پول بذری برای استارتاپ جمع‌آوری کنیم؟
ثبات کلیدِ رسیدن به مرحلهٔ تأمین مالی بذری استارتاپ به شمار می‌رود. اولین گام معمولاً بهره‌برداری از شبکهٔ سرمایه‌گذارانِ آشنا، از جمله سرمایه‌گذاران فرشتهٔ قبلی، برای ساختِ جامعه‌ای گسترده از سرمایه‌گذاران بالقوهٔ بذری است.
در این مرحله باید دربارهٔ سرمایه‌گذاران تحقیق کنید تا مطمئن شوید روی صنعت شما و حوزهٔ فعالیت استارتاپتان سرمایه‌گذاری فعالانه انجام می‌دهند.
بعد از تعیین قرارها، و برای آمادگیِ هرچه بیشتر، حتماً پیچ دک (pitch deck) یا ارائهٔ بصریِ تأثیرگذاری تهیه کنید. برای تهیهٔ چنین ارائه‌ای به این نکته‌های مهم توجه کنید:
- پیچ دک جذاب و تأثیرگذار به تجربه و توانایی‌های تیم بنیان‌گذار، مسئله‌ای که سعی در حل آن دارند، توسعهٔ محصول و درخواستِ روشن از سرمایه‌گذار می‌پردازد.
- این ارائهٔ بصری باید سفارشی‌سازی شود تا دقیقاً روی آن چیزی تأکید کند که سرمایه‌گذار مرحلهٔ بذریِ مورد نظر به دنبالش است.
- پیش از شرکت در هر جلسه‌ای تمرین کنید، و برای سؤالات پیچیده آماده شوید.
- مسئله و راهکارش را به‌طور واضح، و با استفاده از اصطلاحات ساده بیان کنید.
- شواهدی از پیشرفتِ استارتاپتان مطرح کنید. مثلاً به معیارهایی مانند درآمد، تعداد کاربران و شراکت‌های رسمی اشاره کنید.
اگر سرمایه‌گذار تصمیم به تأمین مالی بگیرد، معمولاً برگه‌ای صادر می‌کند که اصطلاحاتی ناآشنا برای بنیان‌گذاران دارد. مطمئن شوید که مفاد آن را به‌خوبی فهمیده‌اید.
بعد از تأمین سرمایه بذری استارتاپ به طرح کسب‌وکار (به‌ویژه هزینه‌ها و بودجه‌بندی) پایبند باشید. استارتاپ موارد زیر را هم باید در نظر داشته باشد:
- کار در جهتِ رسیدن به نقاط عطف خاصی، مانند افزایش درآمد یا جذب کاربر
- نظارت فعالانه روی جریان نقدی و ذخایر نقدیِ استارتاپ
- کاوش محصولات مالی دیگری مانند کارت اعتباری، برای افزایش قدرت هزینه، کسب پاداش‌ها و ساده‌سازی پردازش تراکنش‌ها
- به‌روزرسانی منظم سرمایه‌گذاران فعلی و حفظ شفافیت
چنین ملاحظاتی هم برای شفافیت روندِ توسعهٔ استارتاپ ضروری هستند، و هم شرایط حرفه‌ایِ آن را به سرمایه‌گذاران بالقوه نشان می‌دهند.
جمع‌بندی
تأمین مالی بذری مرحله‌ای بسیار مهم در مسیر رشد استارتاپ است. این دور معمولاً با هدایت سرمایه‌گذاران بذریِ متخصص سرمایه‌ای تا چندمیلیون دلار جمع‌آوری می‌کند، تا استارتاپ برای سری A آماده شود. بنیان‌گذاران پیش از شروع باید با مشاوران طرح کسب‌وکار حرفه‌ای تدوین کنند و سرمایهٔ ۱۸ تا ۲۴ماهه را برآورد نمایند.
در این مقالهٔ بلاگ مکس به تعریف تأمین مالی بذری، انواع آن، و چگونگیِ اقدام برای تأمین مالی بذری استارتاپ پرداختیم. اگر سؤال دیگری در این زمینه دارید، لطفاً زیر همین مقاله پیام بگذارید تا با هم گفت‌وگو کنیم.
